Trả lời ngắn gọn: Không thể nhìn hộp sọ hoặc màu của xương cổ rồi kết luận một người tiền sử là “người da đen” hay thuộc một “chủng tộc” hiện đại. Nghiên cứu DNA cổ cho thấy màu da và tổ tiên của người châu Âu thời tiền sử rất đa dạng và thay đổi qua nhiều đợt di cư, chọn lọc tự nhiên trong hàng nghìn năm.
Màu xương không cho biết màu da khi còn sống
Sau khi chôn cất, màu xương chịu ảnh hưởng của đất, khoáng chất, độ ẩm, vi sinh vật và điều kiện bảo tồn. Các phép đo hình thái hộp sọ cũng không thể suy ra trực tiếp màu da. Vì vậy những bài cũ mô tả “xương đen” rồi suy ra người chết thuộc một nhóm da màu là không đáng tin cậy.
DNA cổ đã thay đổi cách nhìn về người tiền sử châu Âu
Phân tích gene từ hài cốt cho phép ước tính tổ tiên và một số đặc điểm sắc tố. Một số người săn bắt – hái lượm ở châu Âu thời Mesolithic được dự đoán có da sẫm, tóc sẫm nhưng mắt sáng. Những tổ hợp đặc điểm như vậy cho thấy ngoại hình tiền sử không trùng khít với các nhãn “da trắng” hoặc “da đen” hiện đại.
Sắc tố da thay đổi theo lịch sử quần thể
Các biến thể gene liên quan sắc tố có tần suất thay đổi khi các quần thể di cư, hòa trộn và thích nghi với môi trường. Màu da sáng phổ biến ở nhiều vùng châu Âu ngày nay không nhất thiết đã có cùng tần suất cách đây hàng chục nghìn năm.
Không nên biến khảo cổ học thành câu chuyện về “chủng tộc bí ẩn”
Khi phát hiện một bộ hài cốt khác biệt, câu hỏi khoa học là niên đại, tổ tiên di truyền, chế độ ăn, nguồn gốc địa lý, bệnh tật và văn hóa mai táng. Việc áp các nhãn chủng tộc hiện đại lên người tiền sử dễ tạo ra kết luận sai và làm mất đi sự phức tạp thật sự của lịch sử dân số.