Trả lời ngắn gọn: Chớp dạng phân nhánh như hình cây là cấu trúc phóng điện phổ biến của sét. Còn “sét hòn” hay chớp dạng hình cầu là hiện tượng hiếm, đã có nhiều báo cáo quan sát nhưng cơ chế vật lý vẫn chưa được giải thích hoàn toàn.
Vì sao tia chớp phân nhánh?
Trong mây dông, điện tích bị phân bố không đều. Khi điện trường đủ mạnh, không khí bị ion hóa và hình thành các kênh dẫn điện. Các kênh này phát triển từng bước, tìm đường qua những vùng không khí dễ bị đánh thủng hơn nên tạo ra nhiều nhánh giống cành cây.
Khi kênh dẫn chính được nối hoàn chỉnh, dòng điện rất lớn đi qua và tạo ra ánh chớp sáng mà mắt thường nhìn thấy.
Chớp hình cầu hay sét hòn là gì?
Sét hòn được mô tả là một vùng sáng gần hình cầu, tồn tại lâu hơn tia chớp thông thường và đôi khi di chuyển gần mặt đất. Các báo cáo về hiện tượng này có từ lâu, nhưng rất khó ghi nhận bằng thiết bị trong điều kiện tự nhiên.
Nhiều giả thuyết đã được đề xuất, liên quan đến plasma, phản ứng hóa học của vật chất bị nung nóng hoặc trường điện từ, nhưng chưa có một mô hình duy nhất giải thích được mọi quan sát.
Có nên đến gần hiện tượng sáng lạ trong dông?
Không. Khi đang có dông, nguy cơ chính vẫn là sét thông thường. Nên vào công trình kiên cố, tránh nơi cao, cây đứng riêng lẻ và các vật dẫn điện ngoài trời.
Điều kiện làm hiện tượng thay đổi
Khi xem xét “Vì sao xuất hiện chớp dạng hình cây và hình cầu”, cần tách nguyên lý vật lý chính khỏi các điều kiện đi kèm. Nhiệt độ, áp suất, hình dạng, vật liệu, độ ẩm hoặc tốc độ chuyển động có thể làm mức độ quan sát thay đổi. Vì vậy một thí nghiệm hay ví dụ thực tế chỉ có ý nghĩa khi biết điều kiện ban đầu; không nên lấy một trường hợp riêng rồi coi đó là quy luật cho mọi tình huống.
Đọc thêm: Tia chớp vì sao có hình dạng giống như “cây khô treo ngược”?.