Trả lời ngắn gọn: Không thể nói viên đạn luôn nhanh hơn tiếng nổ. Âm thanh trong không khí ở nhiệt độ phòng truyền khoảng 343 m/s, còn tốc độ viên đạn phụ thuộc loại súng và đạn. Đạn siêu thanh có thể nhanh hơn âm thanh; đạn cận âm hoặc nhiều loại đạn súng ngắn có thể chậm hơn.
Âm thanh truyền với tốc độ nào?
Tốc độ âm phụ thuộc môi trường và nhiệt độ. Trong không khí khoảng 20°C, giá trị thường dùng là gần 343 m/s. Trong chất lỏng và chất rắn, âm thanh thường truyền nhanh hơn vì tính đàn hồi và mật độ của môi trường khác.
Tốc độ đạn thay đổi rất lớn
Một số đạn súng trường rời nòng với tốc độ cao hơn 700–900 m/s và rõ ràng là siêu thanh. Nhiều loại đạn súng ngắn lại ở gần hoặc dưới tốc độ âm. Cùng một cỡ đạn cũng có thể có các tải thuốc phóng và khối lượng đầu đạn khác nhau.
Vì sao đôi khi thấy trúng mục tiêu rồi mới nghe tiếng súng?
Nếu viên đạn siêu thanh bay tới mục tiêu nhanh hơn sóng âm trực tiếp từ họng súng, người ở gần mục tiêu có thể nhận tác động hoặc nghe tiếng nổ siêu thanh trước khi tiếng nổ đầu nòng đến. Khoảng cách và vị trí người nghe làm trình tự âm thanh thay đổi.
Không dùng hiện tượng này để đánh giá an toàn
Đạn luôn là vật thể nguy hiểm dù nhanh hay chậm hơn âm thanh. Việc so sánh tốc độ chỉ là bài học về chuyển động và sóng, không phải cơ sở để ước lượng thời gian tránh đạn trong tình huống thực tế.
Viên đạn còn giảm tốc sau khi rời nòng: Lực cản không khí làm vận tốc giảm dần, nên một đầu đạn ban đầu siêu thanh có thể chuyển xuống cận âm ở khoảng cách xa. Khi đạn bay siêu thanh, người nghe còn có thể nghe tiếng nổ do sóng xung kích của chính viên đạn, khác với tiếng nổ phát ra tại họng súng. Vì thế trình tự âm thanh thay đổi theo vị trí người nghe và đường đạn.
Đọc thêm: Vì sao tốc độ truyền của âm thanh trong nước lại nhanh hơn trong không khí?.