Trả lời ngắn gọn: Sóng thần có thể hình thành khi động đất dưới biển làm đáy biển dịch chuyển theo phương thẳng đứng trên một vùng rộng, đẩy hoặc hạ cột nước phía trên và tạo ra các sóng dài lan đi rất xa.
Không phải động đất nào cũng tạo sóng thần
Muốn tạo sóng thần đáng kể, trận động đất thường phải đủ mạnh, tương đối nông và có cơ chế làm đáy biển nâng hoặc hạ. Nếu đứt gãy chủ yếu trượt ngang, lượng nước bị dịch chuyển có thể nhỏ hơn.
Ngoài động đất, sạt lở dưới biển, núi lửa hoặc va chạm hiếm gặp cũng có thể tạo sóng thần.
Sóng lan trên đại dương như thế nào?
Ngoài khơi sâu, sóng thần có bước sóng rất dài và có thể truyền với tốc độ lớn nhưng biên độ không nhất thiết cao.
Khi sóng tiến vào vùng nước nông gần bờ, tốc độ giảm và năng lượng bị nén vào lớp nước nông hơn, làm chiều cao sóng có thể tăng mạnh.
Vì sao có nhiều đợt sóng?
Sóng thần thường không chỉ có một đợt; chuỗi dao động có thể kéo dài hàng giờ và đợt đầu tiên không nhất thiết là lớn nhất.
Khi có cảnh báo chính thức hoặc cảm nhận động đất mạnh ở vùng ven biển có nguy cơ, cần di chuyển đến nơi cao hoặc xa bờ theo hướng dẫn địa phương.
Dấu hiệu tự nhiên cần biết
Ở một số trận sóng thần, nước biển có thể rút bất thường hoặc mực nước thay đổi nhanh trước khi sóng lớn đến. Tiếng ầm từ biển cũng có thể xuất hiện. Tuy nhiên không nên chờ đủ các dấu hiệu mới sơ tán.
Nếu ở bờ biển và vừa cảm nhận một trận động đất mạnh hoặc kéo dài, nguyên tắc an toàn là làm theo hướng dẫn cảnh báo và di chuyển đến khu vực cao, xa bờ càng sớm càng tốt.
Đọc thêm: Vì sao có sóng thần?.