Trả lời ngắn gọn: Nền móng là hệ thống tiếp nhận tải trọng từ công trình và truyền xuống đất hoặc lớp địa chất bên dưới; trong đó nền là môi trường đất, còn móng là bộ phận kết cấu trực tiếp truyền tải trọng vào nền.
Phân biệt nền và móng
Móng là phần kết cấu nằm ở chân công trình. Nền là khối đất hoặc đá bên dưới chịu tác động của tải trọng do móng truyền xuống. Hai khái niệm liên quan chặt chẽ nhưng không đồng nhất.
Thiết kế nền móng phải đồng thời xét khả năng chịu lực và biến dạng. Một nền có thể không phá hoại nhưng nếu lún quá nhiều hoặc lún không đều thì công trình vẫn có nguy cơ hư hỏng.
Các loại móng thường gặp
Móng nông gồm móng đơn, móng băng và móng bè, thường dùng khi lớp đất phù hợp nằm tương đối gần mặt đất. Móng sâu như móng cọc truyền tải xuống các lớp đất sâu hơn.
Việc chọn loại móng phụ thuộc tải trọng, địa chất, mực nước ngầm, công trình lân cận, điều kiện thi công và yêu cầu kinh tế.
Vì sao phải khảo sát địa chất?
Khảo sát địa chất cho biết cấu tạo các lớp đất, chỉ tiêu cơ lý, mực nước và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng chịu tải.
Với công trình thực tế, quyết định nền móng phải do người có chuyên môn thực hiện theo hồ sơ khảo sát và tiêu chuẩn áp dụng.
Nền móng và độ lún
Trong thực tế, lún không đều thường nguy hiểm hơn lún đều vì nó làm các phần công trình chuyển vị khác nhau, phát sinh nứt và nội lực phụ. Vì vậy thiết kế không chỉ hỏi nền chịu được bao nhiêu tải mà còn hỏi công trình sẽ lún bao nhiêu và phân bố thế nào.
Biện pháp xử lý có thể là thay đổi loại móng, gia cố đất, dùng cọc hoặc điều chỉnh kết cấu. Lựa chọn phải dựa trên khảo sát và tính toán cụ thể, không có một giải pháp chung cho mọi nền đất yếu.
Đọc thêm: Móng cọc bê tông là gì?.