Trả lời ngắn gọn: Khói và hơi sinh ra khi nấu ăn có thể làm giảm chất lượng không khí trong nhà. Mức nguy cơ phụ thuộc nhiên liệu, cách nấu, nhiệt độ, lượng dầu, độ thông gió và thời gian phơi nhiễm. Bếp dùng nhiên liệu gây ô nhiễm và quá trình chiên, nướng ở nhiệt độ cao có thể tạo hạt mịn cùng nhiều sản phẩm cháy hoặc phân hủy nhiệt.
Khói bếp có những thành phần nào?
Nếu đốt than, củi, dầu hỏa hoặc nhiên liệu cháy không hoàn toàn, không khí có thể chứa hạt mịn, carbon monoxide và nhiều chất gây kích ứng. Nấu hoặc nướng thực phẩm ở nhiệt độ cao cũng có thể tạo aerosol dầu và các hợp chất bay hơi. Thành phần thực tế thay đổi rất lớn nên không nên gắn một ngưỡng nhiệt độ duy nhất với việc “bắt đầu sinh chất gây ung thư”.
Ảnh hưởng sức khỏe phụ thuộc mức phơi nhiễm
Khói có thể gây cay mắt, ho, kích ứng mũi họng và làm nặng bệnh hô hấp ở người nhạy cảm. Phơi nhiễm lâu dài với ô nhiễm không khí trong nhà, đặc biệt từ nhiên liệu bẩn, liên quan bệnh hô hấp, tim mạch và ung thư phổi.
Thông gió và kiểm soát nguồn quan trọng hơn chỉ mở cửa
Nên dùng bếp và nhiên liệu sạch hơn khi có thể, bật máy hút mùi hoặc quạt thải ra ngoài, bảo dưỡng thiết bị đốt và tránh để dầu cháy khét. Máy hút mùi tuần hoàn chỉ qua bộ lọc có thể giảm một số hạt và mùi nhưng không thay thế hoàn toàn hệ thống thải khí ra ngoài.
Không nên quy nguy cơ chỉ cho người phụ nữ nấu ăn
Ai ở trong không gian có khói đều có thể phơi nhiễm. Việc phụ nữ từng có mức phơi nhiễm cao hơn ở một số nghiên cứu phản ánh thời gian nấu ăn và loại nhiên liệu, không phải một đặc điểm sinh học khiến phụ nữ “dễ ung thư vì nấu bếp”.