Trả lời ngắn gọn: Chiếu xạ thực phẩm dùng một liều bức xạ ion hóa được kiểm soát để giảm vi khuẩn, ký sinh trùng, côn trùng hoặc làm chậm nảy mầm và chín. Thực phẩm chiếu xạ đúng quy định không trở thành “thực phẩm phóng xạ”.
Chiếu xạ tác động lên vi sinh vật như thế nào?
Năng lượng từ tia gamma, chùm electron hoặc tia X có thể làm tổn thương DNA của vi sinh vật và côn trùng, khiến chúng chết hoặc mất khả năng sinh sản. Liều sử dụng phụ thuộc mục tiêu và loại thực phẩm.
Chiếu xạ không thay thế vệ sinh thực phẩm
Quy trình này có thể giảm nguy cơ mầm bệnh và kéo dài bảo quản, nhưng thực phẩm vẫn phải được sản xuất, vận chuyển, làm lạnh và nấu đúng cách. Nếu thực phẩm đã hỏng hoặc có độc tố bền nhiệt, chiếu xạ không biến nó thành sản phẩm tốt.
Thực phẩm có bị nhiễm phóng xạ không?
Trong các quy trình được phê duyệt, nguồn bức xạ không làm thực phẩm trở thành nguồn phóng xạ. Có thể hình dung tương tự việc chụp X-quang: vật được chiếu không tiếp tục tự phát tia X sau khi nguồn đã tắt.
Ảnh hưởng dinh dưỡng và chất lượng
Một số vitamin nhạy cảm có thể giảm tùy liều và điều kiện, giống nhiều phương pháp chế biến khác. FDA và nhiều tổ chức y tế quốc tế đánh giá thực phẩm được chiếu xạ đúng quy định là an toàn. Nhãn sản phẩm ở một số thị trường phải thể hiện việc đã chiếu xạ.
Chiếu xạ khác với để lại hóa chất bảo quản: Năng lượng được truyền vào thực phẩm trong thời gian xử lý rồi nguồn bức xạ được tắt; quá trình không tạo ra “tia còn sót lại” để tiếp tục chiếu người ăn. Mục tiêu và liều chiếu được chọn theo loại thực phẩm, chẳng hạn giảm côn trùng, giảm vi sinh vật hoặc làm chậm nảy mầm. Bao bì, nhiệt độ và vệ sinh sau xử lý vẫn phải được kiểm soát.