Trả lời ngắn gọn: “Gấu người” là một tên gọi dân gian hoặc cách dịch cũ, không phải tên một loài riêng được dùng thống nhất trong phân loại động vật hiện đại. Trong một số tài liệu tiếng Việt cũ, từ này được dùng để chỉ gấu nâu hoặc một quần thể gấu nâu ở vùng Himalaya.
Vì sao lại có tên “gấu người”?
Gấu có thể đứng bằng hai chân trong thời gian ngắn để quan sát hoặc với tới vật, và bàn chân sau của nhiều loài để lại dấu khá giống bàn chân người. Những đặc điểm này dễ tạo nên tên gọi dân gian gắn gấu với hình dáng con người.
Tên gọi địa phương không phải lúc nào cũng trùng với loài khoa học
Cùng một tên dân gian có thể chỉ các loài khác nhau ở từng vùng, còn một loài lại có nhiều tên thông dụng. Khi xác định loài nên dựa vào tên khoa học, vùng phân bố và đặc điểm hình thái thay vì chỉ một tên truyền miệng.
Gấu nâu là một loài có phạm vi phân bố rộng
Gấu nâu (Ursus arctos) có nhiều quần thể và phân loài ở Âu, Á và Bắc Mỹ. Một số quần thể vùng Himalaya có màu lông và kích thước khác nhau, nhưng vẫn thuộc nhóm gấu nâu chứ không phải một “loài gấu giống người” riêng biệt.
Không nên dùng đặc điểm đứng thẳng để suy ra quan hệ gần với người
Khả năng đứng bằng hai chân là hành vi cơ học của gấu, không có nghĩa chúng gần con người hơn các loài thú khác. Gấu thuộc họ Ursidae trong bộ Ăn thịt, còn người thuộc bộ Linh trưởng.
Khi gặp một tên động vật lạ trong sách cũ: Hãy tìm kèm địa điểm, hình dáng và tên khoa học nếu có. Tên dân gian có thể được dịch khác nhau qua từng thời kỳ, nên cùng cụm “gấu người” đôi khi được dùng cho những quần thể không hoàn toàn giống nhau. Phân loại hiện đại dựa trên nhiều đặc điểm và dữ liệu di truyền, vì vậy không nên tạo ra một loài mới chỉ từ một biệt danh địa phương.