Trả lời ngắn gọn: Hoa văn trên cánh bướm không chỉ để 'trang trí'. Tùy loài, chúng có thể giúp ngụy trang, cảnh báo độc tính, bắt chước loài khác, làm kẻ săn mồi giật mình, nhận biết bạn tình hoặc hỗ trợ điều hòa nhiệt khi bướm phơi nắng.
Ngụy trang và đánh lừa kẻ săn mồi
Nhiều loài bướm có mặt dưới cánh giống lá khô, vỏ cây hoặc nền đất. Khi khép cánh và đứng yên, đường viền cơ thể khó bị phát hiện. Một số loài có đốm mắt lớn; khi bất ngờ xòe cánh, hình dạng giống mắt động vật lớn có thể làm kẻ săn mồi chần chừ.
Ở một số nhóm, mép cánh hoặc 'đuôi giả' khiến chim tấn công nhầm vào phần không phải đầu. Nếu chỉ mất một phần mép cánh, bướm đôi khi vẫn có thể thoát.
Màu cảnh báo và bắt chước
Những loài có hóa chất khó ăn hoặc độc với kẻ săn mồi có thể mang màu tương phản mạnh. Kẻ săn mồi sau trải nghiệm xấu sẽ học cách tránh kiểu màu đó. Một loài khác ít độc hơn đôi khi tiến hóa hoa văn tương tự để hưởng lợi từ sự né tránh này.
Hiện tượng bắt chước không phải lúc nào cũng hoàn hảo. Hiệu quả phụ thuộc việc kẻ săn mồi có gặp các loài trong cùng khu vực và có học được tín hiệu hay không.
Hoa văn còn dùng trong giao tiếp
Bướm cũng nhận biết đồng loại và bạn tình bằng màu sắc, hình dạng cánh và đôi khi cả tín hiệu ở vùng tử ngoại mà mắt người không nhìn thấy. Những hoa văn rất giống nhau với con người có thể trông khác rõ đối với chính loài bướm.
Màu cánh còn ảnh hưởng tới hấp thụ bức xạ Mặt Trời. Bướm là động vật biến nhiệt nên việc phơi cánh và chọn góc cánh giúp chúng đạt nhiệt độ phù hợp cho hoạt động bay.