Trả lời ngắn gọn: “Rồng có cánh” trong bài cũ thực chất là pterosaur – nhóm bò sát bay đã tuyệt chủng sống cùng thời với khủng long, nhưng không phải khủng long. Chúng có cấu tạo xương nhẹ, cánh màng và nhiều thích nghi giúp tạo lực nâng, vì vậy một số loài rất lớn vẫn có thể bay.
Pterosaur không phải rồng thần thoại
Pterosaur là một nhóm bò sát thời Trung sinh có hóa thạch được tìm thấy ở nhiều nơi trên thế giới. Chúng là họ hàng trong nhánh archosaur với khủng long nhưng thuộc một nhóm riêng. Gọi chúng là “rồng có cánh” dễ khiến người đọc nhầm với sinh vật trong truyền thuyết.
Cánh của pterosaur có cấu tạo đặc biệt
Màng cánh kéo dài từ cơ thể tới một ngón tay thứ tư phát triển rất dài. Màng không chỉ là lớp da mỏng mà có cấu trúc mô, mạch và sợi giúp chịu lực. Xương có nhiều đặc điểm làm giảm khối lượng mà vẫn giữ độ cứng cần thiết cho bay.
Loài lớn cất cánh bằng cách nào?
Nghiên cứu cơ sinh học cho thấy pterosaur có thể sử dụng cả bốn chi để tạo lực khi cất cánh, khác với chim chủ yếu dùng hai chân. Sau khi lên không, cánh lớn cho phép nhiều loài lượn hiệu quả. Khả năng bay phụ thuộc hình dạng cánh, khối lượng, cơ bắp và môi trường không khí chứ không chỉ đơn giản là “có cánh”.
Không phải mọi pterosaur đều khổng lồ
Nhóm này rất đa dạng, từ loài nhỏ đến những pterosaur khổng lồ có sải cánh nhiều mét. Vì vậy không nên lấy một mô hình bay thử nghiệm cũ rồi kết luận tất cả đều bay theo cùng cách. Hóa thạch, giải phẫu so sánh và mô hình cơ sinh học mới là cơ sở để phục dựng khả năng bay của chúng.