Trả lời ngắn gọn: Có thể dùng một khối băng trong, được tạo hình thành thấu kính lồi, để hội tụ ánh nắng vào một điểm nhỏ và làm vật liệu dễ cháy nóng đến nhiệt độ bắt lửa. Băng không tự tạo ra lửa; nó chỉ bẻ cong và tập trung năng lượng của ánh sáng Mặt Trời giống một kính lúp.
Thấu kính băng hoạt động theo nguyên lý khúc xạ
Khi ánh sáng đi từ không khí vào băng rồi trở lại không khí, hướng truyền thay đổi vì chiết suất của hai môi trường khác nhau. Nếu hai mặt của khối băng có độ cong thích hợp, các tia gần song song từ Mặt Trời có thể được hội tụ về một vùng nhỏ.
Băng phải đủ trong và bề mặt đủ nhẵn
Băng chứa nhiều bọt khí, vết nứt hoặc tạp chất sẽ tán xạ ánh sáng và làm tiêu điểm yếu. Một thấu kính đường kính lớn thu được nhiều ánh sáng hơn, nhưng hình dạng và chất lượng bề mặt mới quyết định năng lượng có được tập trung tốt hay không.
Vật mồi lửa phải khô và dễ bắt cháy
Tiêu điểm cần đặt lên vật liệu tối màu, khô và nhỏ như sợi thực vật khô, giấy hoặc bùi nhùi. Trong điều kiện nắng mạnh, vật liệu có thể âm ỉ trước rồi mới hình thành ngọn lửa. Nếu trời nhiều mây, Mặt Trời thấp hoặc thấu kính kém trong, phương pháp có thể không hoạt động.
Đây là thí nghiệm quang học, không phải mẹo sinh tồn đáng tin cậy duy nhất
Làm thấu kính băng mất thời gian và phụ thuộc thời tiết. Khi thực hiện thí nghiệm phải kiểm soát nguy cơ cháy, không hội tụ ánh sáng vào mắt, da hoặc vật dễ cháy ngoài ý muốn. Giá trị chính của hiện tượng là minh họa rõ cách thấu kính hội tụ ánh sáng.