Trả lời ngắn gọn: Đơn vị thiên văn, viết tắt AU, là đơn vị độ dài bằng chính xác 149 597 870 700 mét, xấp xỉ khoảng cách trung bình giữa Trái Đất và Mặt Trời.
Vì sao cần một đơn vị riêng?
Khoảng cách trong Hệ Mặt Trời quá lớn nếu luôn viết bằng kilômét. Dùng AU giúp con số ngắn gọn và dễ so sánh hơn.
Trái Đất cách Mặt Trời khoảng 1 AU; Sao Hỏa có bán trục lớn quỹ đạo khoảng 1,52 AU.
AU khác năm ánh sáng như thế nào?
AU phù hợp với quy mô Hệ Mặt Trời. Năm ánh sáng là khoảng cách ánh sáng đi trong chân không trong một năm và lớn hơn rất nhiều, thường dùng cho khoảng cách giữa các sao.
Một đơn vị khác là parsec, phổ biến trong thiên văn học chuyên nghiệp.
Ví dụ sử dụng
Nếu một tàu vũ trụ cách Mặt Trời 5 AU, điều đó nghĩa khoảng cách của nó xấp xỉ năm lần một đơn vị thiên văn.
Khi đổi sang kilômét, có thể dùng xấp xỉ 1 AU = 149,6 triệu km. Với tính toán chính xác, dùng giá trị định nghĩa bằng mét.
Khoảng cách thật giữa Trái Đất và Mặt Trời thay đổi
Quỹ đạo Trái Đất có độ lệch tâm nhỏ nhưng không phải hình tròn hoàn hảo. Vì vậy khoảng cách tới Mặt Trời nhỏ hơn 1 AU ở cận nhật và lớn hơn 1 AU ở viễn nhật, trong khi AU vẫn là một đơn vị độ dài cố định.
Điều này giống việc mét vẫn là một đơn vị cố định dù vật được đo dài ngắn khác nhau. Không nên hiểu 1 AU là khoảng cách tức thời luôn luôn bằng nhau trong suốt năm. Giá trị cố định này giúp các phép tính thiên văn thống nhất giữa các tài liệu và quan sát.
Đọc thêm: Vì sao thiên văn phải dùng năm ánh sáng để tính khoảng cách?.