Trả lời ngắn gọn: Những “núi vòng tròn” trên Mặt Trăng chủ yếu là vành của các hố va chạm và bồn địa va chạm. Chúng rất nổi bật trên Mặt Trăng vì bề mặt cổ được bảo tồn tốt, nhưng cấu trúc va chạm dạng vòng không phải “đặc sản” chỉ có ở Mặt Trăng.
Hố va chạm hình thành như thế nào?
Khi một tiểu hành tinh hoặc sao chổi lao vào bề mặt với tốc độ rất cao, năng lượng va chạm đào bật vật chất, nén và làm vỡ đá. Với hố lớn, thành hố có thể sụt thành nhiều bậc, đáy nâng lên thành đỉnh trung tâm hoặc xuất hiện nhiều vòng đồng tâm.
Bồn địa nhiều vòng là gì?
Những cú va chạm cực lớn có thể tạo bồn địa rộng hàng trăm đến hàng nghìn kilômét. Mặt Trăng có hơn 40 bồn địa va chạm lớn; một số sau đó được dung nham basalt tràn vào, tạo các vùng tối gọi là mare mà ta nhìn thấy từ Trái Đất.
Vì sao Mặt Trăng giữ được nhiều hố hơn Trái Đất?
Mặt Trăng hầu như không có mưa, sông, đại dương hay kiến tạo mảng kiểu Trái Đất để xóa địa hình nhanh. Trái Đất cũng từng chịu vô số va chạm, nhưng xói mòn, trầm tích và kiến tạo đã làm mất hoặc che phủ phần lớn dấu vết cổ.
Cấu trúc vòng còn có ở nơi khác
Sao Hỏa, Sao Thủy và nhiều vệ tinh của các hành tinh ngoài cũng có hố và bồn địa va chạm. Vì vậy hình vòng giúp các nhà khoa học nghiên cứu lịch sử va chạm của toàn Hệ Mặt Trời chứ không chỉ địa chất Mặt Trăng.
Không phải mọi hố tròn đều do một cú va chạm độc lập: Vật chất bị bắn ra từ một hố lớn có thể rơi xuống nơi khác và tạo các hố thứ cấp nhỏ hơn. Các nhà địa chất hành tinh dùng hình dạng, lớp vật chất bắn ra và mật độ hố để suy ra lịch sử bề mặt. Vùng càng lâu không được dung nham hay địa chất tái tạo thường tích lũy càng nhiều hố va chạm nhìn thấy.
Đọc thêm: Vì sao trên Mặt Trăng có nhiều núi hình vòng như thế?.