Trả lời ngắn gọn: Với câu hỏi “vì sao” về bình minh và hoàng hôn, Mặt Trời trông to hơn, nên phân biệt nguyên nhân trực tiếp, điều kiện làm hiện tượng xảy ra và các yếu tố chỉ làm thay đổi mức độ.
Điều gì giải thích bình minh và hoàng hôn, Mặt Trời trông to hơn?
Mặt Trăng quay quanh quỹ đạo của Trái Đất, Trái Đất quay quanh Mặt Trời. Khoảng cách giữa Trái Đất và hai thiên thể này từ sáng đến tối hầu như không thay đổi.
Thế mà có lúc ta thấy Mặt Trời hoặc Mặt Trăng to như cái nia, có lúc khác lại chỉ bé như quả bưởi. Tại sao vậy?
Những yếu tố quyết định
Lý do là trong những điều kiện nhất định, mắt của con người nhìn mọi vật dễ sinh ảo giác. Chúng ta hãy xét hai ví dụ:
(1) Khi ta để một vật vào giữa các vật khác nhỏ hơn, ta sẽ thấy nó to hơn bình thường. Ngược lại, nếu để nó giữa các vật khác to hơn, ta lại thấy nó như nhỏ lại.
(2)Hiện tượng ảo giác quang học, hay còn gọi là tác dụng thấu quang. Khi Mặt Trời và Mặt Trăng mới mọc hoặc sắp lặn, phía đường chân trời chỉ có một góc khoảng không.
Gần đó lại là núi đồi, cây cối, nhà cửa hoặc các vật khác. Mắt chúng ta tự nhiên sẽ so sánh Mặt Trời hoặc Mặt Trăng với các vật kể trên, vì vậy ta có cảm giác chúng to hẳn ra.
Nhưng khi lên tới đỉnh đầu, bầu trời bao la không có vật gì khác, chúng ta thấy chúng nhỏ hẳn lại. Mặt khác, khi Mặt Trời hoặc Mặt Trăng mới mọc hoặc sắp lặn, bốn phía đều mờ tối khiến chúng ta có cảm giác là chúng sáng hơn.
Khi đó, mắt ta sẽ thấy chúng to hơn.
Những yếu tố thiên văn liên quan
Với câu hỏi “vì sao” về bình minh và hoàng hôn, Mặt Trời trông to hơn, nên phân biệt nguyên nhân trực tiếp, điều kiện làm hiện tượng xảy ra và các yếu tố chỉ làm thay đổi mức độ. Không phải hiện tượng nào cũng có một nguyên nhân duy nhất, nên câu trả lời cần được hiểu trong điều kiện cụ thể.