Trả lời ngắn gọn: Valentina Tereshkova của Liên Xô là người phụ nữ đầu tiên bay vào vũ trụ. Bà phóng trên tàu Vostok 6 ngày 16/6/1963 và bay gần ba ngày, thực hiện 48 vòng quanh Trái Đất.
Từ công nhân đến phi hành gia
Tereshkova sinh năm 1937 và từng làm công nhân dệt, đồng thời tham gia câu lạc bộ nhảy dù. Kinh nghiệm nhảy dù là một yếu tố quan trọng vì tàu Vostok yêu cầu phi hành gia phóng ghế và hạ cánh bằng dù riêng.
Chuyến bay Vostok 6 có ý nghĩa gì?
Vostok 6 hoạt động đồng thời một thời gian với Vostok 5, giúp chương trình Liên Xô thu thập thêm dữ liệu về con người trong môi trường không trọng lượng. Tereshkova trở thành biểu tượng toàn cầu của vai trò phụ nữ trong khoa học và thám hiểm không gian.
Sau Tereshkova phải gần hai thập kỷ mới có phụ nữ tiếp theo
Người phụ nữ thứ hai bay vào vũ trụ là Svetlana Savitskaya năm 1982. Năm 1983, Sally Ride trở thành phụ nữ Mỹ đầu tiên vào không gian. Từ đó phụ nữ tham gia ngày càng nhiều trong các nhiệm vụ tàu con thoi, trạm vũ trụ và nhiều chương trình quốc tế.
“Đầu tiên” nên gắn đúng tiêu chí
Tereshkova là phụ nữ đầu tiên trong không gian và vẫn là người phụ nữ duy nhất thực hiện chuyến bay vũ trụ một mình. Các danh hiệu khác như người phụ nữ đầu tiên đi bộ ngoài không gian hay chỉ huy trạm vũ trụ thuộc về những phi hành gia khác.
Vostok 6 còn đặc biệt ở chỗ là chuyến bay đơn: Tereshkova không có phi hành gia khác ngồi cùng tàu, nên bà vẫn là phụ nữ duy nhất từng thực hiện một chuyến bay vũ trụ một mình. Thành tựu này không có nghĩa chương trình sau đó nhanh chóng bình đẳng giới: phải gần 19 năm mới có người phụ nữ thứ hai vào không gian. Bối cảnh đó giúp thấy cả giá trị biểu tượng lẫn khoảng cách lịch sử sau chuyến bay năm 1963.
Đọc thêm: Người đầu tiên bay vào vũ trụ là ai?.