Trả lời ngắn gọn: Bản thảo Voynich là một bản thảo minh họa viết bằng hệ chữ chưa được giải mã chắc chắn. Nó không nên được gọi là “di cảo thế kỷ XIII”: nghiên cứu vật liệu đặt bản thảo vào bối cảnh thế kỷ XV, còn nguồn gốc chính xác, tác giả và ngôn ngữ vẫn chưa được xác định.
Voynich Manuscript là gì?
Bản thảo hiện được lưu tại Beinecke Rare Book & Manuscript Library của Đại học Yale với ký hiệu MS 408. Nội dung gồm hàng trăm trang giấy da có chữ viết lạ và nhiều hình minh họa về thực vật, thiên văn – chiêm tinh, cơ thể người, dược liệu và những sơ đồ khó giải thích. Tên “Voynich” đến từ Wilfrid M. Voynich, người mua bản thảo vào năm 1912.
Niên đại nào đáng tin cậy hơn?
Các kiểm tra khoa học đối với vật liệu của bản thảo cho thấy chúng phù hợp với những bản thảo được sản xuất trong thế kỷ XV. Vì vậy cách gắn chắc bản thảo với thế kỷ XIII hoặc với Roger Bacon không còn phù hợp. Mối liên hệ với Roger Bacon từng được một số chủ sở hữu và nhà nghiên cứu cũ suy đoán nhưng không có bằng chứng đủ mạnh để coi là tác giả.
Vì sao đến nay vẫn chưa giải mã được?
Hệ chữ có cấu trúc lặp lại giống ngôn ngữ, nhưng chưa có bản song ngữ, khóa giải mã hay văn bản đối chiếu đáng tin cậy. Nhiều người từng tuyên bố đã “giải mã” Voynich, song chưa có lời giải nào được giới chuyên môn chấp nhận rộng rãi và kiểm chứng độc lập.
Điều gì có thể khẳng định?
Có thể khẳng định đây là một hiện vật lịch sử có thật, vật liệu cổ và nội dung chưa được hiểu đầy đủ. Điều chưa thể khẳng định là ngôn ngữ, tác giả, mục đích chính xác hay một lời dịch hoàn chỉnh. Khi trình bày Voynich như một “bí ẩn”, cần giữ ranh giới này thay vì biến giả thuyết thành dữ kiện.