Trả lời ngắn gọn: Vùng núi thường có nhiều kiểu môi trường nằm sát nhau theo độ cao, hướng sườn, độ dốc, đất và lượng ẩm. Sự thay đổi nhanh của các điều kiện này tạo nhiều “ổ sinh thái”, nhờ đó nhiều nhóm thực vật khác nhau có thể cùng tồn tại. Tuy nhiên không phải mọi vùng núi đều luôn có nhiều loài hơn mọi đồng bằng.
Độ cao tạo ra nhiều đai khí hậu trong một khoảng cách ngắn
Khi lên cao, nhiệt độ thường giảm và chế độ ẩm, gió, mây cũng thay đổi. Một dãy núi có thể lần lượt xuất hiện rừng nhiệt đới hoặc cận nhiệt, rừng núi cao, cây bụi rồi thảm cỏ ở những độ cao khác nhau. Mỗi đai phù hợp với những nhóm cây khác nhau nên tổng số kiểu thảm thực vật có thể rất lớn.
Hướng sườn và địa hình tạo nhiều vi môi trường
Sườn đón nắng, sườn khuất nắng, thung lũng, vách đá, khe suối và đỉnh núi nhận lượng ánh sáng, nước và gió khác nhau. Đất ở từng vị trí cũng khác về độ dày, thành phần khoáng và khả năng giữ nước. Hai nơi chỉ cách nhau vài kilômét vì thế có thể có quần xã thực vật rất khác.
Sự cô lập giúp hình thành những loài chỉ có ở một khu vực
Các quần thể thực vật trên núi có thể bị ngăn cách bởi thung lũng hoặc các đỉnh cao. Qua thời gian dài, sự cô lập cùng chọn lọc tự nhiên có thể làm các quần thể khác biệt dần và tạo nên loài đặc hữu. Những “đảo sinh thái” trên núi là một lý do khiến nhiều dãy núi trở thành điểm nóng đa dạng sinh học.
Đồng bằng vẫn có thể rất giàu thực vật
Không nên hiểu rằng đồng bằng nghèo loài một cách tự nhiên. Rừng mưa đất thấp, đồng bằng ngập nước và châu thổ vẫn có thể cực kỳ đa dạng. Nhiều đồng bằng ngày nay ít loài hơn chủ yếu vì đã bị chuyển thành đô thị hoặc đất nông nghiệp. Vì vậy sự đa dạng thực vật phụ thuộc cả địa hình, khí hậu, lịch sử tiến hóa và mức tác động của con người.