Trả lời ngắn gọn: Thân cây thường phát triển theo tiết diện gần tròn vì hình dạng này phân bố lực khá đều theo nhiều hướng, thuận lợi cho việc nâng đỡ tán cây và dẫn nước. Sự sinh trưởng quanh trục do mô phân sinh cũng tự nhiên tạo nên dạng trụ ở nhiều loài.
Dạng tròn giúp chịu lực từ nhiều hướng
Cây phải chịu gió đổi hướng, trọng lượng cành và tải của lá, hoa, quả. Một tiết diện gần tròn không có góc yếu cố định và phân bố vật liệu quanh trục tương đối đều, giúp thân chống uốn từ nhiều hướng.
Đây không có nghĩa hình tròn luôn 'mạnh nhất' trong mọi cấu trúc kỹ thuật; độ bền còn phụ thuộc vật liệu, cấu tạo mô, đường kính và cách tải lực.
Mô dẫn cũng sắp xếp quanh trục
Nước từ rễ và đường do lá tạo ra phải được vận chuyển dọc thân. Ở nhiều cây, các mô dẫn được bố trí thành vòng hoặc vùng liên tục quanh phần trung tâm, phù hợp với một thân phát triển đều theo chu vi.
Ở cây gỗ, tầng sinh mạch tạo thêm mô mới về phía trong và ngoài qua nhiều năm. Nếu sinh trưởng khá đồng đều quanh thân, tiết diện dần tạo các vòng tăng trưởng và duy trì dạng gần tròn.
Không phải thân cây nào cũng tròn hoàn hảo
Thân có thể dẹt, có cạnh, có rãnh hoặc bất đối xứng do đặc điểm loài và môi trường. Cây leo còn có nhiều hình dạng đặc biệt để bám và uốn theo giá thể.
Gió một phía, vết thương, ánh sáng lệch hoặc địa hình nghiêng cũng làm thân phát triển không đều. Vì vậy hình trụ là xu hướng phổ biến chứ không phải quy luật tuyệt đối của mọi thực vật.