Trả lời ngắn gọn: Cây xấu hổ (Mimosa pudica) cụp lá khi bị chạm vì kích thích cơ học tạo tín hiệu điện và làm thay đổi nhanh áp suất trương nước trong các tế bào ở phần gối lá. Lá vì thế gập lại trong vài giây.
Lá cụp mà không cần cơ bắp
Thực vật không có cơ như động vật. Ở gối lá của cây xấu hổ có các tế bào có thể thay đổi lượng ion và nước rất nhanh.
Khi bị kích thích, nước dịch chuyển khỏi một số tế bào, làm chúng mất độ căng. Sự chênh lệch áp suất giữa hai phía khiến cuống lá nhỏ và lá chét gập xuống.
Cụp lá có lợi gì cho cây?
Đây có thể là một phản ứng phòng vệ: lá đột ngột xẹp xuống khiến cây trông kém hấp dẫn hơn với động vật ăn lá hoặc làm một số côn trùng rơi khỏi bề mặt.
Sau một thời gian không còn kích thích, nước trở lại tế bào và lá mở ra. Chạm liên tục làm cây tiêu tốn năng lượng nên không nên nghịch quá nhiều với cây chỉ để xem lá cụp.
Cây có thể “học quen” với kích thích không?
Thí nghiệm cho thấy phản ứng cụp lá có thể giảm khi cây nhận kích thích lặp lại nhưng không gây hại, một hiện tượng thường được mô tả là sự quen kích thích. Điều này không có nghĩa cây có trí nhớ như động vật.
Nó cho thấy hệ thống tín hiệu của thực vật có khả năng điều chỉnh phản ứng dựa trên lịch sử kích thích trong một khoảng thời gian.
Phản ứng cụp lá kéo dài bao lâu?
Thời gian mở lại phụ thuộc mức kích thích, ánh sáng, nhiệt độ và trạng thái nước của cây. Khi cây thiếu nước hoặc bị tác động liên tục, tốc độ phục hồi có thể chậm hơn. Đây là một lý do nên quan sát thay vì liên tục chạm để thử phản ứng.
Đọc thêm: Tại sao cây xấu hổ khi ta chạm vào liền cụp lá lại?.