Trả lời ngắn gọn: Tuổi dậy thì làm hormone androgen tăng, tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn; dầu, tế bào sừng và vi khuẩn trong nang lông có thể góp phần tạo mụn đầu đen, đầu trắng và mụn viêm.
Mụn bắt đầu từ nang lông – tuyến bã
Tuyến bã tiết dầu giúp bảo vệ da. Ở tuổi dậy thì, androgen làm tuyến này lớn và tiết nhiều bã hơn. Đồng thời các tế bào ở miệng nang có thể bong và kết dính, tạo nút bít. Khi nút kín hình thành, ta có mụn đầu trắng; khi phần trên mở và bị oxy hóa, nó trông tối màu thành mụn đầu đen.
Vi khuẩn Cutibacterium acnes sống bình thường trên da có thể tham gia phản ứng viêm trong nang bị bít, tạo sẩn đỏ, mụn mủ hoặc tổn thương sâu.
Mụn không phải do ‘da bẩn’ đơn thuần
Rửa mặt quá nhiều hoặc chà xát mạnh không loại bỏ được cơ chế hormone và còn có thể làm hàng rào da kích ứng. Mỹ phẩm gây bít tắc, ma sát từ khẩu trang hoặc mũ bảo hiểm và một số thuốc có thể làm mụn nặng hơn ở một số người.
Chế độ ăn có thể liên quan mụn ở một số nhóm, nhưng không có một món ăn duy nhất là nguyên nhân của mọi trường hợp. Nặn mụn bằng tay làm tăng viêm và nguy cơ thâm sẹo.
Khi nào cần điều trị bài bản?
Mụn nhẹ có thể cải thiện với chăm sóc dịu nhẹ và sản phẩm không gây bít tắc. Mụn viêm nhiều, mụn nang, mụn để lại sẹo hoặc ảnh hưởng tâm lý nên được đánh giá sớm vì có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả.
Điều trị mụn thường cần vài tuần đến vài tháng mới thấy rõ kết quả. Không nên đổi sản phẩm liên tục sau vài ngày hoặc tự dùng thuốc kê đơn, đặc biệt retinoid đường uống, nếu chưa có hướng dẫn y tế.