Trả lời ngắn gọn: Một người trưởng thành thường tiết khoảng 0,5–1,5 lít nước bọt mỗi ngày; lượng thực tế thay đổi theo ăn uống, thời điểm, thuốc, hydrat hóa và tình trạng tuyến nước bọt.
Nước bọt được tạo ở đâu?
Ba cặp tuyến nước bọt lớn là tuyến mang tai, dưới hàm và dưới lưỡi, cùng nhiều tuyến nhỏ trong niêm mạc miệng. Chúng tiết nước, ion, chất nhầy, protein và enzyme tạo thành nước bọt.
Khi nghỉ, tuyến dưới hàm đóng góp phần đáng kể. Khi ăn hoặc ngửi thức ăn, hệ thần kinh làm lưu lượng tăng nhanh, đặc biệt từ tuyến mang tai.
Nước bọt có nhiều chức năng hơn việc làm ướt miệng
Nước bọt làm ẩm thức ăn để dễ nhai và nuốt, giúp hòa tan các chất tạo vị và bắt đầu tiêu hóa một phần tinh bột nhờ enzyme amylase. Nó còn đệm acid và hỗ trợ bảo vệ bề mặt răng, niêm mạc khỏi tổn thương cơ học.
Các protein và thành phần miễn dịch trong nước bọt cũng góp phần kiểm soát vi sinh vật trong khoang miệng. Vì vậy khô miệng kéo dài làm tăng nguy cơ sâu răng, khó nuốt và nhiễm trùng miệng.
Vì sao lượng nước bọt thay đổi?
Khi ngủ, tiết nước bọt giảm. Mất nước, lo âu, tuổi tác và nhiều loại thuốc có thể làm miệng khô; ngược lại kích thích vị giác, nhai hoặc buồn nôn có thể làm tiết nhiều hơn.
Con số ‘một lít mỗi ngày’ là cách ước lượng dễ nhớ chứ không phải lượng cố định. Nếu khô miệng hoặc chảy nước bọt kéo dài ảnh hưởng ăn nói, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ cố uống thật nhiều nước.
Nhai kẹo cao su không đường hoặc kích thích vị chua có thể làm tăng tiết nước bọt tạm thời, nhưng không phù hợp với mọi người. Với khô miệng do thuốc hoặc bệnh tuyến nước bọt, cần xử lý nguyên nhân thay vì chỉ kích thích tiết nước bọt liên tục.
Đọc thêm: Vì sao nói nước bọt vô cùng quý báu?.