Trả lời ngắn gọn: Màu da và một số đặc điểm hình thể của con người có liên quan đến lịch sử tiến hóa, tổ tiên và môi trường, nhưng không nên chia loài người thành vài “giống” sinh học cứng như da trắng, da đen, da vàng rồi giải thích mỗi nhóm chỉ bằng khí hậu. Trong di truyền học hiện đại, “chủng tộc/race” chủ yếu là một khái niệm xã hội; tổ tiên di truyền của con người biến đổi liên tục giữa các quần thể.
Màu da có liên quan mạnh với bức xạ tử ngoại
Melanin là sắc tố quan trọng quyết định màu da. Qua nhiều thế hệ, mức sắc tố ở các quần thể người chịu tác động của chọn lọc tự nhiên liên quan cường độ tia tử ngoại theo địa lý. Da sẫm màu hơn giúp bảo vệ tốt hơn trước UV mạnh; ở vùng UV thấp hơn, da sáng hơn có thể thuận lợi cho quá trình tạo vitamin D.
Khí hậu không “hun đen” một dân tộc rồi di truyền ngay cho con cháu
Da một người có thể sạm khi tiếp xúc nắng, nhưng thay đổi đó không phải cơ chế tạo nên khác biệt di truyền giữa các quần thể. Những đặc điểm di truyền hình thành qua rất nhiều thế hệ dưới tác động của chọn lọc, di cư, giao phối giữa quần thể và biến đổi ngẫu nhiên.
Không có bốn nhóm người tách biệt rõ về mặt di truyền
Con người có mức giống nhau di truyền rất cao. Biến dị di truyền phân bố theo lịch sử tổ tiên và địa lý chứ không tạo ranh giới trùng khít với các nhãn “da trắng, da đen, da vàng, da nâu”. Vì vậy các mô tả cũ gán cả màu da, tóc, mũi, môi và tính cách cho vài “chủng tộc” là quá đơn giản và dễ củng cố định kiến.
Nên dùng khái niệm nào?
Khi nói về sinh học và gene, “tổ tiên di truyền” hoặc “quần thể” thường chính xác hơn nếu có dữ liệu phù hợp. Khi nói về xã hội, dân tộc, sắc tộc và chủng tộc lại có ý nghĩa lịch sử – văn hóa riêng và không nên được biến thành thang bậc sinh học.