Trả lời ngắn gọn: Cơ thể người có rất nhiều cơ chế đáng kinh ngạc, nhưng các danh sách “sự thật kỳ bí” trên Internet thường trộn kiến thức đúng với số liệu sai hoặc câu truyền miệng. Ví dụ, tim không ngừng đập khi ta hắt hơi, và trẻ sơ sinh không phải “không có xương bánh chè”.
Tim có ngừng lại khi hắt hơi không?
Không. Hắt hơi làm áp lực trong lồng ngực thay đổi và có thể khiến khoảng thời gian giữa các nhịp tim thay đổi nhẹ, tạo cảm giác tim “khựng”, nhưng tim không ngừng hoạt động. Câu nói “mọi chức năng cơ thể dừng lại khi hắt hơi” là một huyền thoại phổ biến.
Trẻ sơ sinh có xương bánh chè hay không?
Trẻ có cấu trúc bánh chè từ khi sinh ra, nhưng phần lớn còn là sụn và dần cốt hóa trong quá trình lớn lên. Vì sụn không hiện lên như xương trưởng thành trên một số hình ảnh X-quang, điều này từng bị diễn giải sai thành “trẻ sinh ra không có xương bánh chè”.
Dạ dày có tự tiêu hóa chính mình?
Dạ dày tiết axit và enzyme mạnh nhưng niêm mạc được bảo vệ bởi chất nhầy, bicarbonate, các liên kết tế bào và khả năng tái tạo. Không có quy luật “cứ hai tuần phải tạo toàn bộ một lớp dạ dày mới nếu không sẽ tự tiêu hóa”. Khi hàng rào bảo vệ bị tổn thương, viêm hoặc loét có thể xảy ra.
Bộ não có đúng 100 tỉ tế bào thần kinh không?
Ước tính hiện đại thường vào khoảng hàng chục tỉ neuron, với con số phổ biến gần 86 tỉ ở não người trưởng thành. Đây là ước tính trung bình chứ không phải mỗi người đều có đúng một con số cố định.
Nên đọc các “fun facts” như thế nào?
Những số liệu như tổng quãng đường máu đi mỗi ngày, vận tốc ho hoặc số cơ dùng để nói phụ thuộc cách tính và điều kiện đo. Khi một con số rất tròn, rất gây sốc hoặc được lặp lại mà không có phương pháp đo, nên xem đó là dữ kiện cần kiểm tra thay vì coi là sự thật tuyệt đối.