Trả lời ngắn gọn: Không có một “khí quan lâu đời nhất” của cơ thể người theo nghĩa một cơ quan hiện đại xuất hiện trước tất cả cơ quan khác. Tuy nhiên khả năng cảm nhận hóa chất – nền tảng tiến hóa của vị giác và khứu giác – là một dạng cảm giác rất cổ trong lịch sử sự sống.
Khứu giác không phải một cơ quan đang “thoái hóa vô dụng”
Con người không phụ thuộc khứu giác mạnh như nhiều loài thú, nhưng mùi vẫn có vai trò lớn trong cảm nhận hương vị, cảnh báo khói hoặc thực phẩm hỏng, ký ức và hành vi. Việc thị giác cung cấp nhiều thông tin không làm khứu giác trở thành giác quan kém quan trọng.
“Năm giác quan” chỉ là cách phân loại đơn giản
Ngoài nhìn, nghe, ngửi, nếm và xúc giác, cơ thể còn cảm nhận thăng bằng, vị trí của chi, nhiệt độ, đau và trạng thái bên trong cơ thể. Vì vậy câu “cơ thể chỉ có năm giác quan” không đầy đủ về sinh lý học.
Cảm nhận hóa học có nguồn gốc tiến hóa cổ
Ngay các sinh vật đơn giản cũng phải phát hiện chất dinh dưỡng, độc chất và tín hiệu hóa học trong môi trường. Qua tiến hóa, các hệ thụ thể hóa học trở nên chuyên biệt và ở động vật có xương sống phát triển thành nhiều cơ quan cảm giác phức tạp.
Không thể xếp tuổi cơ quan bằng một con số
Các bộ phận cơ thể hiện đại hình thành qua quá trình tiến hóa liên tục, thay đổi chức năng và cấu trúc. Vì vậy nói “mũi là cơ quan lâu đời nhất” chỉ nên hiểu như cách nói phổ thông rằng cảm nhận hóa học là một trong các hệ cảm giác cổ xưa.