Trả lời ngắn gọn: Hệ miễn dịch không tiêu diệt vi khuẩn bằng một cơ chế duy nhất. Cơ thể phối hợp hàng rào da–niêm mạc, miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thích ứng để nhận biết, khống chế và loại bỏ vi khuẩn.
Lớp bảo vệ đầu tiên
Da, chất nhầy, lông chuyển đường hô hấp, axit dạ dày và hệ vi sinh bình thường giúp ngăn nhiều vi khuẩn xâm nhập ngay từ đầu. Khi hàng rào bị vượt qua, phản ứng viêm và các thành phần miễn dịch bẩm sinh được huy động rất nhanh.
Tế bào thực bào và bổ thể
Đại thực bào và bạch cầu trung tính có thể nhận biết, bao vây và tiêu hóa nhiều vi khuẩn. Hệ thống bổ thể gồm các protein trong máu có thể hỗ trợ đánh dấu vi khuẩn, thu hút tế bào miễn dịch và trong một số trường hợp làm tổn thương màng vi khuẩn.
Miễn dịch thích ứng
Tế bào trình diện kháng nguyên đưa thông tin về vi sinh vật tới tế bào T. Tế bào T điều phối đáp ứng hoặc tiêu diệt tế bào bị nhiễm; tế bào B có thể tạo kháng thể gắn đặc hiệu với cấu trúc của vi khuẩn.
Kháng thể giúp trung hòa độc tố, cản vi khuẩn bám vào mô và làm chúng dễ bị tế bào thực bào nhận biết hơn. Sau đáp ứng, một số tế bào nhớ tồn tại và giúp cơ thể phản ứng nhanh hơn khi gặp lại cùng tác nhân.
Vì sao vẫn có thể bị bệnh?
Vi khuẩn có nhiều cơ chế né tránh miễn dịch, độc lực khác nhau và có thể xâm nhập với số lượng lớn. Tuổi, bệnh nền, thuốc ức chế miễn dịch và tình trạng dinh dưỡng cũng ảnh hưởng khả năng bảo vệ của cơ thể.