Trả lời ngắn gọn: Đau mỏi sau lần đầu vận động mạnh thường là đau cơ khởi phát muộn (DOMS). Cảm giác này xuất hiện sau khi cơ phải làm việc theo mức hoặc kiểu vận động chưa quen, đặc biệt với các động tác kéo dài cơ khi đang chịu lực.
Vì sao cơ đau sau khi tập?
Trong lúc vận động, các sợi cơ chịu những kích thích cơ học rất nhỏ. Cơ thể sau đó đáp ứng bằng quá trình sửa chữa và thích nghi, vì vậy cảm giác căng, đau hoặc cứng cơ thường rõ hơn sau vài giờ và có thể đạt mức cao nhất sau một đến vài ngày.
Đau mỏi kiểu này không phải do “axit lactic đọng lại nhiều ngày”. Lactate được cơ thể xử lý khá nhanh sau vận động; cảm giác đau muộn liên quan nhiều hơn đến đáp ứng viêm và quá trình phục hồi của mô cơ.
Làm gì để cơ thể thích nghi tốt hơn?
Nên tăng cường độ và thời lượng tập từ từ, khởi động phù hợp, ngủ đủ và để nhóm cơ có thời gian hồi phục. Vận động nhẹ trong những ngày sau có thể giúp cơ bớt cứng, nhưng không cần cố tập nặng khi đang đau nhiều.
Nếu đau dữ dội, sưng nhiều, yếu cơ rõ, nước tiểu sẫm màu hoặc đau không giảm như một cơn đau cơ thông thường, nên ngừng tập và đi khám để loại trừ chấn thương hay tổn thương cơ nghiêm trọng.
DOMS khác chấn thương cơ như thế nào?
DOMS thường xuất hiện chậm sau buổi tập, đau lan trong nhóm cơ và dần giảm khi cơ thể hồi phục. Chấn thương cấp thường đau ngay lúc xảy ra, có điểm đau rõ, sưng, bầm, mất lực hoặc hạn chế vận động đáng kể.
Phân biệt này không phải lúc nào cũng dễ. Nếu đau khiến không thể chịu lực, có tiếng “rắc”, biến dạng hoặc triệu chứng ngày càng nặng, nên đánh giá chấn thương thay vì coi đó là đau cơ bình thường.