Trả lời ngắn gọn: Không. Con người bình thường có hai mắt. Các dị tật bẩm sinh tạo cấu trúc giống mắt thứ ba là cực kỳ hiếm; tuyến tùng trong não không phải là một con mắt thứ ba theo nghĩa giải phẫu ở người.
Tuyến tùng không phải một nhãn cầu
Tuyến tùng là một tuyến nội tiết nhỏ nằm sâu trong não. Nó tham gia điều hòa nhịp ngày đêm bằng cách tiết melatonin theo tín hiệu sáng–tối mà não nhận được từ mắt. Vì chức năng này liên quan ánh sáng, trong lịch sử và văn hóa đại chúng tuyến tùng đôi khi được gọi hình tượng là ‘con mắt thứ ba’.
Cách gọi đó không có nghĩa tuyến tùng có giác mạc, thủy tinh thể, võng mạc hay khả năng tạo hình ảnh như nhãn cầu. Ở người, ánh sáng không đi trực tiếp vào tuyến tùng để tạo thị giác.
Vì sao lại có những câu chuyện về ‘mắt thứ ba’?
Một số động vật có cấu trúc cảm quang trên đỉnh đầu liên quan đến hệ tuyến tùng, thường được gọi là mắt đỉnh hoặc mắt thành. Điều này có thể góp phần khiến khái niệm ‘mắt thứ ba’ được gắn với tuyến tùng khi nói về tiến hóa.
Ngoài ra, y văn có mô tả cực kỳ hiếm về các bất thường phát triển vùng mặt hoặc não tạo mô giống mắt phụ. Những trường hợp như vậy là dị tật bẩm sinh đặc biệt, không phải hiện tượng phổ biến và không chứng minh con người bình thường có ba mắt.
Cách hiểu đúng
Nếu câu hỏi là ‘nhiều người có ba nhãn cầu hoạt động như ba mắt hay không’, câu trả lời là không. Hai mắt là cấu trúc thị giác bình thường của con người.
Nếu gặp hình ảnh hoặc câu chuyện nói về ‘mắt thứ ba’, cần xem người viết đang nói theo nghĩa biểu tượng, tôn giáo, cấu trúc cảm quang ở loài khác hay một ca dị tật rất hiếm. Trộn các nghĩa này với nhau dễ tạo ra một kết luận sinh học sai.
Đọc thêm: Con người có “mắt thứ ba” không?.