Trả lời ngắn gọn: AIDS từng trở thành một trong những khủng hoảng y tế lớn nhất cuối thế kỷ XX vì HIV lan rộng trên toàn cầu và trước khi có điều trị hiệu quả, nhiều người nhiễm HIV tiến triển thành suy giảm miễn dịch nặng. Tuy nhiên nội dung cũ nói “không có thuốc đặc hiệu và vài năm sau đều chết” đã lỗi thời: điều trị kháng virus hiện có thể kiểm soát HIV lâu dài.
HIV và AIDS không phải là một khái niệm
HIV là virus tấn công hệ miễn dịch, đặc biệt các tế bào CD4. AIDS là giai đoạn tiến triển của nhiễm HIV khi hệ miễn dịch bị suy giảm nghiêm trọng hoặc xuất hiện một số bệnh chỉ điểm. Một người nhiễm HIV được điều trị hiệu quả có thể không bao giờ tiến triển tới AIDS.
Vì sao dịch HIV/AIDS gây hậu quả rất lớn?
Khi các trường hợp AIDS đầu tiên được nhận diện đầu thập niên 1980, y học chưa biết nguyên nhân và chưa có thuốc kháng virus hiệu quả. Virus có thể lây qua một số dịch cơ thể, chủ yếu qua quan hệ tình dục không được bảo vệ, dùng chung dụng cụ tiêm chích có dính máu và từ mẹ sang con nếu không có biện pháp phòng ngừa. Sự kỳ thị cũng làm nhiều người ngại xét nghiệm và tiếp cận chăm sóc.
Điều trị hiện nay thay đổi hoàn toàn tiên lượng
Liệu pháp kháng virus phối hợp có thể ức chế HIV xuống mức rất thấp. Người được chẩn đoán sớm và duy trì điều trị có thể sống lâu, khỏe mạnh. Khi tải lượng virus được duy trì ở mức không phát hiện bằng điều trị, HIV không lây qua đường tình dục theo nguyên tắc U=U (Undetectable = Untransmittable).
Phòng ngừa dựa trên nhiều biện pháp
Xét nghiệm HIV, sử dụng bao cao su, không dùng chung kim tiêm, PrEP cho người có nguy cơ phù hợp và điều trị sớm cho người nhiễm đều góp phần giảm lây truyền. Vì vậy khi viết về AIDS ngày nay cần đặt lịch sử khủng hoảng thế kỷ XX bên cạnh tiến bộ lớn của điều trị và phòng ngừa hiện đại.
Đọc thêm: HIV phá hủy hệ thống miễn dịch của cơ thể như thế nào?.