Trả lời ngắn gọn: Truyền máu không đơn giản là “khác nhóm máu thì tuyệt đối không thể truyền”. Bác sĩ phải bảo đảm tương thích ABO, Rh và nhiều kháng nguyên khác, đồng thời xét loại chế phẩm đang truyền. Với hồng cầu, O âm thường được dùng trong cấp cứu khi chưa biết nhóm máu; AB dương có thể nhận hồng cầu từ các nhóm ABO/Rh khác, nhưng bệnh viện vẫn ưu tiên định nhóm và làm phản ứng chéo.
ABO dựa trên kháng nguyên trên hồng cầu
Người nhóm A có kháng nguyên A, nhóm B có kháng nguyên B, nhóm AB có cả hai và nhóm O không có A hoặc B trên hồng cầu. Huyết tương lại chứa các kháng thể tương ứng. Nếu truyền hồng cầu mang kháng nguyên mà người nhận có kháng thể chống lại, phản ứng tan máu nguy hiểm có thể xảy ra.
Rh cũng rất quan trọng
Ký hiệu dương hoặc âm thường nói đến kháng nguyên RhD. Người Rh âm có thể tạo kháng thể sau khi tiếp xúc với hồng cầu Rh dương. Vì vậy tương thích Rh được xét cùng ABO, đặc biệt với người có khả năng cần truyền máu nhiều lần hoặc phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
“Người cho phổ quát” còn tùy chế phẩm
O âm thường được gọi là nhóm cho hồng cầu phổ quát trong tình huống cấp cứu. Ngược lại, huyết tương AB có tính tương thích rộng vì không có kháng thể anti-A và anti-B theo cách phân loại ABO. Do đó không nên dùng một bảng duy nhất cho cả máu toàn phần, hồng cầu, huyết tương và tiểu cầu.
Thực tế bệnh viện luôn kiểm tra trước truyền
Nhóm máu chỉ là bước đầu. Ngân hàng máu còn sàng lọc kháng thể bất thường, chọn đơn vị phù hợp và làm phản ứng chéo khi có thể. Người bệnh không nên tự suy luận khả năng truyền máu chỉ từ chữ A, B, AB hay O.