Trả lời ngắn gọn: Một số tác nhân có thể lây qua nước bọt hoặc tiếp xúc gần, điển hình như virus Epstein–Barr; CMV và quai bị cũng có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp hoặc nước bọt. Tuy nhiên không phải mọi bệnh truyền nhiễm đều lây hiệu quả qua hôn hay dùng chung cốc.
Những đường lây thường gặp
Hôn, dùng chung cốc, chai nước, dụng cụ ăn uống hoặc bàn chải có thể tạo điều kiện truyền tác nhân có mặt trong nước bọt. Với trẻ nhỏ, đồ chơi có dính nước bọt cũng có thể là nguồn tiếp xúc đối với một số virus.
HIV không lây qua nước bọt thông thường. Việc phân biệt đường lây rất quan trọng để tránh kỳ thị và tập trung đúng biện pháp phòng bệnh.
Phòng ngừa thực tế
Không dùng chung bàn chải hoặc vật dụng có thể dính máu; hạn chế dùng chung đồ uống khi đang có bệnh cấp tính; che miệng khi ho, rửa tay và tiêm chủng các vaccine được khuyến nghị. Nếu có sốt kéo dài, sưng tuyến mang tai, đau họng nặng hoặc hạch lớn, nên khám thay vì tự chẩn đoán chỉ dựa vào việc từng tiếp xúc nước bọt.
Nước bọt có thể tham gia lây truyền một số tác nhân nhưng không phải mọi bệnh
EBV thường lây qua nước bọt; CMV và một số virus khác cũng có thể hiện diện trong dịch cơ thể. Ngược lại, HIV không lây qua tiếp xúc nước bọt thông thường.
Không nên gộp tất cả bệnh truyền nhiễm thành “bệnh lây qua nước bọt”; đường lây phải xét riêng cho từng tác nhân.
Không dùng một triệu chứng để tự chẩn đoán
Cùng một biểu hiện có thể có nhiều nguyên nhân từ sinh lý bình thường đến bệnh cần điều trị. Thời gian kéo dài, mức độ nặng, tuổi, thuốc đang dùng và triệu chứng đi kèm đều làm thay đổi cách đánh giá.
Nội dung phổ thông giúp hiểu cơ chế và nhận biết dấu hiệu cảnh báo, nhưng không thay thế khám, xét nghiệm hoặc chẩn đoán cá nhân.