Trả lời ngắn gọn: Truyền thông dữ liệu là quá trình chuyển dữ liệu giữa hai hay nhiều thiết bị qua môi trường truyền dẫn như cáp đồng, cáp quang hoặc sóng vô tuyến. Dữ liệu được biểu diễn số, đóng gói theo giao thức và truyền qua các thiết bị mạng.
Dữ liệu có thể là bất kỳ nội dung số nào
Văn bản, ảnh, âm thanh, video và dữ liệu cảm biến đều có thể biến thành bit. Mạng không “hiểu” nội dung giống con người; nó chuyển các gói theo quy tắc địa chỉ, kiểm tra lỗi và điều khiển luồng.
Ứng dụng ở hai đầu quyết định cách diễn giải dữ liệu sau khi nhận.
Giao thức giúp thiết bị khác nhau nói chuyện được với nhau
Ethernet và Wi‑Fi quy định cách truyền ở mạng cục bộ; IP định tuyến gói qua nhiều mạng; TCP hoặc QUIC cung cấp cơ chế truyền phù hợp cho ứng dụng; HTTP là một giao thức ứng dụng phổ biến trên Web.
Không phải mọi dữ liệu đều dùng cùng một giao thức hoặc yêu cầu cùng độ trễ.
Từ “truyền thông số liệu” đến hạ tầng Internet
Khái niệm cốt lõi vẫn như trước, nhưng quy mô đã thay đổi rất lớn. Dữ liệu hiện đi qua trung tâm dữ liệu, mạng di động 4G/5G, cáp quang biển và nền tảng đám mây, chứ không chỉ giữa hai máy tính nối trực tiếp.
Độ tin cậy và độ trễ có thể phải đánh đổi
Tải một tệp quan trọng thường ưu tiên dữ liệu phải chính xác đầy đủ, nên giao thức có thể truyền lại phần bị mất. Cuộc gọi trực tuyến lại ưu tiên dữ liệu đến đúng thời điểm; một gói thoại đến quá muộn có thể vô dụng dù vẫn chính xác. Thiết kế mạng và ứng dụng phải chọn cơ chế phù hợp với loại dữ liệu. Đây là lý do không thể đánh giá chất lượng truyền thông chỉ bằng tốc độ Mbps.